सिख धर्म विश्वका प्रमुख तथा कान्छो धर्महरूमध्ये एक हो, जसको आरम्भ १५ औं शताब्दीको अन्त्यतिर भारतको पञ्जाब क्षेत्रमा भएको थियो। यस धर्मका संस्थापक गुरु नानक देव हुन्। सिख धर्मले एक मात्र निराकार र सर्वशक्तिमान ईश्वर (‘इक ओंकार’) माथि विश्वास राख्छ। सिखहरूका अनुसार ईश्वर सम्पूर्ण ब्रह्माण्डका सृष्टिकर्ता हुन् र उनको कुनै रूप, आकार वा लिङ्ग हुँदैन। ‘सिख’ शब्दको अर्थ शिष्य वा ज्ञान लिने व्यक्ति हो।
गुरु नानक देवदेखि दसौं गुरु गोबिन्द सिंहसम्मको गुरु परम्परा यस धर्मको मुख्य आधार हो। सिखहरूको पवित्र धार्मिक ग्रन्थ ‘ग्रन्थ साहिब’ (श्री गुरु ग्रंथ साहिब) हो, जसलाई सिखहरूले आफ्ना जीवित गुरुको रूपमा सम्मान गर्छन्। यस ग्रन्थमा गुरुहरूको मात्र नभई विभिन्न हिन्दू तथा मुस्लिम सन्तहरूका वाणी र भजनहरू पनि समेटिएका छन्, जसले धार्मिक सहिष्णुતા र समानताको सन्देश दिन्छ।
सिख धर्मले जातपात, छुवाछुत, लैङ्गिक भेदभाव र अन्धविश्वासको कडा विरोध गर्छ। यस धर्ममा सबै मानव समान हुन्छन्। सिख समुदायको एउटा अत्यन्त सुन्दर परम्परा ‘लंगर’ हो, जहाँ जाति, धर्म वा वर्गको भेदबिना जो कोहीलाई पनि निःशुल्क भोजन गराइन्छ।
सिख धर्मावलम्बीहरूले आफ्नो पहिचान झल्काउने पाँचवटा चिह्नहरू (जसलाई ‘पका ककार’ भनिन्छ) अनिवार्य रूपमा धारण गर्नुपर्ने नियम छ: केश (कटा नलगाएका कपाल), कंगा (सफा गर्ने काइँयो), कडा (हातमा लगाउने फलामको बाला), कृपाण (आत्मरक्षाका लागि सानो तरवार), र कच्छा (विशेष प्रकारको वस्त्र)। यसका साथै पुरुषहरूले टाउकोमा पगड़ी (पाग) बाँध्ने गर्छन्, जुन उनीहरूको स्वाभिमान र पहिचानको प्रतीक हो।
निष्कर्षमा, सिख धर्मले इमानदारीपूर्वक मेहनत गर्ने (किरत करो), परमेश्वरको नाम जप्ने (नाम जपो), र आफ्नो कमाइबाट अरूलाई बाँड्ने (वण्ड छको) मानवीय मूल्य र सेवाभावको उत्कृष्ट सन्देश दिन्छ।
