इसाई वा क्रिश्चियन धर्म विश्वको सबैभन्दा ठूलो र प्रमुख धर्महरूमध्ये एक हो, जसका अनुयायीहरूलाई ‘क्रिश्चियन’ वा ‘इसाई’ भनिन्छ। यो धर्म आजभन्दा करिब दुई हजार वर्ष पहिले प्यालेस्टाइन (हालको इजरायल र प्यालेस्टाइन क्षेत्र) मा यहुदी पृष्ठभूमिको बीचबाट उदय भएको थियो। इसाई धर्मको मुख्य आधार र केन्द्रबिन्दु येशू ख्रीष्ट (Jesus Christ) को जीवन, शिक्षा, मृत्यु र पुनरुत्थान हुन्। यस धर्मका अनुयायीहरू येशूलाई परमेश्वरका पुत्र तथा मानवजातिका उद्धारकर्ता (मसीह) का रूपमा मान्दछन्।
इसाई धर्म एक एकेश्वरवादी धर्म हो, जसको अर्थ यसका अनुयायीहरूले केवल एक मात्र सर्वशक्तिमान परमेश्वर (God) मा विश्वास राख्छन्। परमेश्वरले प्रेम, न्याय र करुणाका साथ यो ब्रह्माण्डको सृष्टि गर्नुभएको छ भन्ने यस धर्मको मूल मान्यता छ। इसाई धर्मको पवित्र धार्मिक ग्रन्थ ‘बाइबल’ (Bible) हो, जुन दुई भागमा विभक्त छ: पुरानो नियम (Old Testament) र नयाँ नियम (New Testament)। पुरानो नियमले सृष्टिको इतिहास र यहुदी इतिहास समेट्छ भने नयाँ नियमले येशू ख्रीष्टको जन्म, जीवन, उपदेश, क्रूसमा दिइएको बलिदान र आरम्भिक मण्डलीहरूको इतिहास वर्णन गर्छ।
इसाई धर्मका मुख्य उपदेशहरू प्रेम, क्षमा, र परोपकार वरपर घुम्छन्। येशू ख्रीष्टले आफ्ना अनुयायीहरूलाई “आफ्नो छिमेकीलाई आफ्नै जस्तै प्रेम गर्नु” र “आफ्ना शत्रुहरूलाई पनि क्षма दिनु” भन्ने प्रमुख शिक्षा दिनुभयो। यस धर्ममा कर्म वा बाह्य अनुष्ठानभन्दा पनि हृदयको शुद्धता, पश्चात्ताप र परमेश्वर तथा मानिसहरूप्रतिको निष्कपट प्रेमलाई ठूलो महत्त्व दिइन्छ। इसाई विश्वास अनुसार, मानिसहरू आफ्ना पापबाट मुक्त हुन सकून् र अनन्त जीवन प्राप्त गरून् भनेर नै येशू ख्रीष्टले क्रूसमा आफ्नो प्राण आहूति दिनुभएको थियो र मृत्युको तेस्रो दिनमा पुनर्जीवित हुनुभएको थियो।
इसाई धर्मका संस्कारहरूमा मुख्यतया ‘बप्तिस्मा’ (पानीमा डुबाएर वा छर्किएर गरिने शुद्धीकरणको संस्कार) र ‘प्रभुको भोज’ (येशूको बलिदानको सम्झनास्वरूप रोटी र दाखमद्य ग्रहण गर्ने संस्कार) पर्दछन्। यस धर्मका प्रमुख पर्वहरूमध्ये क्रिसमस (येशू ख्रीष्टको जन्मोत्सव) र इस्टर (येशूको पुनरुत्थानको उत्सव) संसारभर अत्यधिक हर्षोल्लासका साथ मनाइन्छन्।
इतिहासको विभिन्न कालखण्डमा रोमन साम्राज्यको विरोधदेखि मध्ययुगीन सुधार आन्दोलनहरू पार गर्दै इसाई धर्म क्याथोलिक, प्रोटेस्टेन्ट र अर्थोडक्स जस्ता विभिन्न प्रमुख सम्प्रदायहरूमा विभाजित भएको छ। नेपालमा पनि इसाई धर्म मान्नेहरूको संख्या हाल उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। सामाजिक सेवा, शिक्षा, स्वास्थ्य र मानवीय सहायताको क्षेत्रमा यस धर्मका संस्थाहरूले महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउँदै आएका छन्।
निष्कर्षमा, इसाई धर्मले मानव समाजलाई आपसी सद्भाव, शान्ति, क्षमाशीलता र निःस्वार्थ प्रेमको मार्गमा हिँड्न प्रेरित गर्दछ। विविधताले भरिएको विश्वमा यो धर्म मानवीय मूल्य र आध्यात्मिक चेतनाको एक ठूलो खम्बाको रूपमा स्थापित छ।
